
برای رفع سوء چک برگشتی چه باید کرد؟ + 8 روش
۲۵ آبان ۱۴۰۵
زمان مطالعه: 22 دقیقه
اگر چک برگشتی دارید باید هرچه زودتر اقدام به رفع سوء اثر کنید تا محرومیتهای چک برگشتی برایتان حذف گردد.
از محرومیتهای چک برگشتی میتوانیم به کاهش رتبه اعتبارسنجی، مسدودی حسابها و کارتها، جلوگیری از عدم دریافت دسته چک جدید، عدم افتتاح حساب و دریافت کارت جدید، صدور چک و غیره اشاره کنیم.
برای رفع این محرومیتها از روش حضوری و غیر حضوری باید مراحل رفع سوء چک برگشتی را به درستی انجام دهید. در این مقاله از ساد24 بهطور کامل به این موضوعات میپردازیم؛ با ما همراه باشید.
رفع سوء اثر چک برگشتی (6 روش حضوری)

اگر بنا به هر دلیلی چک شما برگشت خورده است، برای جلوگیری از مسدود شدن حسابهای بانکی و محرومیت از دریافت تسهیلات یا دستهچک جدید، حتماً باید در سریعترین زمان ممکن اقدام به رفع سوء اثر چک برگشتی در سامانه بانک مرکزی کنید. طبق قانون جدید صدور چک، برای پاک کردن سابقه چک برگشتی ۶ روش قانونی مختلف (از تامین موجودی و تحویل لاشه چک گرفته تا رضایتنامه محضری و مرور زمان) وجود دارد که هر کدام متناسب با شرایط خاص صادرکننده و دارنده چک طراحی شدهاند.
در تصویر زیر میتوانید این ۶ روش رفع سوء اثر چک را در یک نگاه ببینید؛ در ادامه و پایینتر نیز جزئیات کامل، مدارک لازم و مراحل دقیق هر کدام از این روشها را به طور کامل توضیح میدهیم.

در ادامه، این ۶ روش قانونی برای رفع سوء اثر چک برگشتی را به صورت گامبهگام، به همراه شرایط، مدارک لازم و نکات کاربردی هر روش بررسی میکنیم تا بتوانید بهترین گزینه را متناسب با وضعیت خود انتخاب کنید:
تامین موجودی چک برگشتی (واریز مبلغ کسری به حساب جاری)
یکی از رایجترین چالشهای صادرکنندگان چک زمانی است که میخواهند بدهی خود را صاف کنند، اما به دارنده چک (ذینفع) دسترسی ندارند یا طرف مقابل برای تحویل لاشه چک و دادن رضایتنامه همکاری نمیکند. در چنین وضعیتی، قانونگذار به شما اجازه میدهد بدون نیاز به حضور یا رضایت دارنده چک، به صورت یکطرفه اقدام به رفع سوء اثر کنید.
برای استفاده از این روش، باید مراحل زیر را طی کنید:
- واریز مبلغ به حساب: ابتدا دقیقاً معادل مبلغ چک برگشتی (یا کسری آن) را به حساب قرضالحسنه جاری خودتان واریز کنید.
- ثبت درخواست مسدودی: به شعبه بانک مراجعه کرده و فرم درخواست مسدودی وجه برای چک برگشتی مورد نظر را تکمیل کنید.
- رفع سوء اثر و اطلاعرسانی بانک: به محض مسدود شدن پول، بانک موظف است سوء اثر چک را در سامانه بانک مرکزی پاک کند و حداکثر ظرف ۵ روز کاری، با ارسال نامهای به آدرس دارنده چک (ثبتشده در گواهی عدم پرداخت)، به او اطلاع دهد که پولش در بانک آماده دریافت است.
نکات کلیدی و شروط این روش:
- شرط باز بودن حساب جاری (و راهحل مسدود بودن آن): حساب قرضالحسنه جاری شما نباید از قبل به دستور مراجع قضایی، ثبتی یا مالیاتی مسدود شده باشد. اگر حساب جاری شما به هر دلیلی مسدود است، باید از شعبه بانک بخواهید یک «حساب قرضالحسنه پسانداز مسدودی» جدید به نام خودتان افتتاح کند؛ سپس معادل مبلغ چک برگشتی را به این حساب جدید واریز کنید تا به نفع دارنده چک مسدود شده و بلافاصله از چک شما رفع سوء اثر شود.
- تکلیف پول بعد از ۱ سال: مبلغ واریزی شما تا زمان مراجعه طلبکار و حداکثر به مدت ۱۲ ماه در حساب مسدود میماند. اگر پس از گذشت یک سال دارنده چک برای دریافت پول به بانک مراجعه نکند، مسدودی پول رفع شده و میتوانید آن را برداشت کنید، بدون اینکه سابقه چک برگشتی دوباره به نام شما ثبت شود.
توجه: این روش نیاز به لاشه چک ندارد.
رفع سوء اثر خودکار با گذشت ۳ سال (مرور زمان قانونی)

در قانون جدید اصلاح قانون صدور چک، مدت زمان نگهداری سابقه چکهای برگشتی در سامانه بانک مرکزی از ۷ سال (در قانون قدیم) به ۳ سال کاهش پیدا کرده است. بنابراین اگر بنا به هر دلیلی برای رفع سوء اثر چک برگشتی خود اقدام نکردهاید و در این مدت نیازی به خدمات بانکی (مانند دریافت تسهیلات، افتتاح حساب جدید یا گرفتن دستهچک) نداشتهاید، پس از گذشت ۳ سال تمام از تاریخ صدور «گواهی عدم پرداخت»، سابقه چک برگشتی شما به صورت خودکار و سیستمی از سامانه اطلاعاتی بانک مرکزی پاک میشود.
شروط اصلی و نکات بسیار مهم این روش:
- شرط عدم طرح شکایت: رفع سوء اثر خودکار پس از ۳ سال تنها یک شرط کلیدی دارد؛ آن هم این است که دارنده چک در طول این ۳ سال، هیچگونه دعوای حقوقی، شکایت کیفری یا درخواست اجراییه ثبتی علیه شما در مراجع قضایی ثبت نکرده باشد.
- عدم سقوط اصل بدهی: پاک شدن سابقه چک از سامانه بانک مرکزی پس از ۳ سال، فقط محدودیتهای بانکی شما را برمیدارد و به معنای بخشیده شدن بدهی نیست؛ دارنده چک همچنان میتواند از طریق دادگاه حقوقی برای مطالبه وجه آن اقدام کند.
- پیگیری در صورت حذف نشدن سیستمی: اگر ۳ سال از تاریخ برگشت خوردن چک گذشته و هیچ شکایتی هم علیه شما ثبت نشده است، اما همچنان نام شما در لیست بدحسابان بانک مرکزی قرار دارد، کافی است با کارت ملی به یکی از شعب بانک خود مراجعه کنید تا متصدی بانک پس از استعلام عدم وجود پرونده قضایی، رفع سوء اثر را به صورت دستی در سیستم ثبت کند.
توجه: در این روش رفع سوء اثر نیاز به ارائه لاشه چک نیست.
تحویل لاشه چک برگشتی به بانک (سریعترین روش)
مرسومترین، سریعترین و کمهزینهترین راه برای پاک کردن سابقه چک برگشتی زمانی است که شما خارج از بانک با طلبکار (دارنده چک) به توافق میرسید. تفاوتی ندارد که مبلغ بدهی را نقداً به او پرداخت کرده باشید، کالا داده باشید یا چک جدیدی با تاریخ دیگر جایگزین کرده باشید؛ در هر صورت، به محض اینکه اصل برگه چک (لاشه چک) را از دارنده پس بگیرید، در اختیار داشتن این برگه توسط شما به منزله تسویهحساب قطعی است.
مراحل رفع سوء اثر با لاشه چک:
- دریافت اصل چک و گواهی عدم پرداخت: پس از تسویهحساب با طلبکار، اصل برگه چک برگشتی (و در صورت امکان، برگه گواهی عدم پرداخت) را از او تحویل بگیرید.
- ثبت عودت در سامانه صیاد (مخصوص چکهای صیادی): اگر چک شما از نوع صیادی جدید است، از دارنده چک بخواهید با ورود به اپلیکیشن بانکی یا اینترنتبانک خود، گزینه «عودت چک» را ثبت کند تا مالکیت چک در سامانه صیاد هم به نام شما برگردد.
- مراجعه به شعبه و ابطال چک: با در دست داشتن اصل لاشه چک و کارت ملی خود، به یکی از شعب بانک صادرکننده مراجعه کنید و فرم درخواست رفع سوء اثر و ابطال چک را تحویل متصدی بانک دهید.
- دریافت رسید و حذف سابقه: بانک موظف است لاشه چک را از شما تحویل گرفته، آن را در سیستم ابطال کند و در قبال آن رسید کتبی به شما بدهد. بلافاصله پس از ثبت در سیستم شعبه، دستور رفع سوء اثر به سامانه یکپارچه بانک مرکزی ارسال میشود.
نکته کلیدی: هرگز پس از تسویهحساب با طلبکار، لاشه چک برگشتی را پاره نکنید یا دور نیندازید! تا زمانی که اصل فیزیکی برگه چک را به بانک تحویل ندهید، سابقه چک برگشتی در سامانه بانک مرکزی باقی میماند و برای رفع سوء اثر مجبور خواهید شد از روشهای سختتر (مثل گرفتن رضایتنامه محضری از طلبکار) استفاده کنید.
تامین موجودی حساب جاری و وصول وجه توسط دارنده چک
اگر با دارنده چک در ارتباط هستید و میخواهید بدون نیاز به پس گرفتن فیزیکی لاشه چک یا مسدود کردن یکساله پول، در سریعترین زمان ممکن سابقه چک برگشتی خود را پاک کنید، این روش بهترین گزینه است. در این حالت، شما حساب خود را شارژ میکنید و طلبکار با مراجعه مجدد به بانک، چک را نقد میکند.
مراحل انجام کار در این روش:
- واریز مبلغ کسری چک به حساب: ابتدا باید حساب قرضالحسنه جاری خود را دقیقاً به میزان مبلغ چک برگشتی (یا مابقی کسری آن) به علاوه کارمزد بانکی رفع سوء اثر شارژ کنید.
- مراجعه دارنده چک به بانک: پس از تامین موجودی، به دارنده چک (ذینفع) اطلاع دهید تا با در دست داشتن اصل لاشه چک و برگه گواهی عدم پرداخت، به یکی از شعب بانک مراجعه کند.
- نقد شدن چک و رفع سوء اثر آنی: بانک پس از پرداخت کامل وجه چک به دارنده، لاشه چک و گواهی عدم پرداخت را از او تحویل گرفته و ابطال میکند. به محض نقد شدن چک، بانک موظف است بلافاصله فرآیند رفع سوء اثر را در سامانه یکپارچه بانک مرکزی ثبت کند.
نکته بسیار مهم درباره بخشنامه جدید بانک مرکزی (واریز مابهالتفاوت کسری چک): در گذشته برخی بانکها زمانی که بخشی از مبلغ چک در حساب مسدود شده بود، برای رفع سوء اثر، مشتری را مجبور میکردند دوباره کل مبلغ چک (یا دو برابر کسری) را به حساب واریز کند. طبق بخشنامه رسمی و تاکیدی بانک مرکزی، این کار کاملاً غیرقانونی است؛ بانکها به هیچ وجه حق ندارند شما را ملزم به واریز مبلغی بیشتر از کسری چک کنند. شما تنها با واریز مابهالتفاوت مبلغ چک و موجودی مسدودشده قبلی در حساب جاری خود، میتوانید کسری را پر کرده و از چک رفع سوء اثر کنید.
ارائه رضایتنامه محضری از دارنده چک (ذینفع)
در بسیاری از مواقع، صادرکننده چک بدهی خود را به طور کامل با طلبکار تسویه میکند، اما اصل برگه (لاشه) چک برای تحویل به بانک وجود ندارد؛ مثلاً برگه چک گم شده، دزدیده شده، در آتشسوزی از بین رفته یا در پروندههای دادگاهی ضمیمه شده است. در چنین شرایطی، قانون به جای لاشه چک، «رضایتنامه رسمی محضری» را به عنوان سند تسویهحساب قبول میکند.
مراحل انجام کار در این روش:
- مراجعه دارنده چک به دفتر اسناد رسمی: فردی که گواهی عدم پرداخت چک به نام او صادر شده است (ذینفع)، باید با در دست داشتن مدارک هویتی و مشخصات چک برگشتی (شماره سریال، شناسه صیادی، مبلغ و تاریخ) به یکی از دفاتر اسناد رسمی مراجعه کند.
- تنظیم اقرارنامه و رضایتنامه: دارنده چک در محضر، سندی رسمی تحت عنوان رضایتنامه (اقرار به وصول طلب و رضایت جهت رفع سوء اثر چک) تنظیم و امضا میکند.
- تحویل سند محضری به بانک: صادرکننده چک، اصل رضایتنامه محضری را به یکی از شعب بانک صادرکننده تحویل میدهد و بانک موظف است بدون نیاز به فیزیکِ چک، سابقه برگشتی را از سامانه بانک مرکزی پاک کند.
نکات کلیدی درباره رضایتنامه چک برگشتی:
- استثنای نهادهای دولتی و عمومی: اگر دارنده چک یک سازمان دولتی یا نهاد عمومی غیردولتی (مانند شهرداری، سازمان تامین اجتماعی یا اداره مالیات) باشد، نیازی به تنظیم سند در محضر نیست؛ این نهادها میتوانند صرفاً با ارسال یک نامه رسمی اداری به بانک، رضایت خود را اعلام کنند تا از چک رفع سوء اثر شود.
- عدم اعتبار دستنوشته عادی: بانکها تحت هیچ شرایطی رسیدهای دستنویس، قولنامه یا فیش واریز بانکی را به عنوان رضایتنامه نمیپذیرند و سند برای اشخاص حقیقی و شرکتهای خصوصی حتماً باید در دفترخانه ثبت شده باشد.
ارائه حکم قضایی یا نامه رسمی از مراجع ثبتی برای رفع سوء اثر چک
زمانی که بر سر چک برگشتی اختلاف حقوقی یا کیفری پیش میآید و پرونده وارد دادگاه یا اجرای ثبت میشود، رفع سوء اثر از چک منوط به تعیین تکلیف پرونده و صدور دستور از سوی مقام قضایی یا ثبتی خواهد بود. این روش معمولاً در یکی از دو حالت زیر کاربرد دارد:
- اثبات بیحقی طلبکار (اخذ حکم برائت): اگر صادرکننده چک در دادگاه ثابت کند که بدهکار نیست، چک بابت معاملات نامشروع یا غیرقانونی (مثل ربا) صادر شده، یا موضوع کلاهبرداری، سرقت و خیانت در امانت در میان بوده است، دادگاه «حکم قطعی برائت ذمه» یا دستور ابطال چک را صادر میکند. با ارائه این حکم به بانک، سوء اثر چک بلافاصله رفع میشود.
- تکمیل اجراییه و تسویه از طریق دادگاه یا ثبت: اگر دارنده چک شکایت کرده و علیه شما اجراییه صادر شده باشد، پس از اینکه بدهی از طریق اجرای احکام دادگستری یا اداره اجرای اسناد رسمی (مثلاً با پرداخت وجه در صندوق دادگستری یا توقیف و مزایده اموال) تسویه شد، مرجع مربوطه «نامه رسمی پایان عملیات اجرایی» را صادر میکند. با تحویل این نامه به شعبه، بانک موظف است رکورد چک برگشتی را حذف کند.
نحوه رفع سوء اثر چک برگشتی به صورت غیرحضوری (2 روش)
برخلاف تصور عموم، امکان رفع سوء اثر غیرحضوری برای تمام ۶ روش قانونی وجود ندارد؛ زیرا در روشهایی مانند «تحویل لاشه چک»، «ارائه رضایتنامه محضری» یا «نامه قضایی»، بانک موظف است اصل مدرک فیزیکی را از شما دریافت و بایگانی کند. اما در ۲ حالت زیر میتوانید بدون مراجعه به شعبه و به صورت کاملاً آنلاین و غیرحضوری از چک صیادی خود رفع سوء اثر کنید:
1. رفع سوء اثر غیرحضوری با ثبت «عودت چک» در سامانه صیاد (توسط دارنده چک):
اگر چک شما از نوع صیادی (بنفش) است و بدهی خود را با طلبکار تسویه کردهاید، دارنده چک میتواند وارد اپلیکیشن بانکی یا اینترنتبانک خود شود و در بخش کارتابل چکهای صیادی، گزینه «عودت چک برگشتی / رفع سوء اثر» را انتخاب کند. با ثبت این گزینه توسط ذینفع، سابقه چک برگشتی شما به صورت سیستمی و بدون نیاز به حضور در بانک پاک خواهد شد.
2. رفع سوء اثر غیرحضوری با تامین موجودی (از طریق اینترنتبانک و همراه بانک):
در اکثر بانکهای کشور (مانند سامانه «بام» در بانک ملی، سامانه «بیاماس/ملت من» در بانک ملت، همراهبانک تجارت، صادرات و…) این امکان فراهم شده است که ابتدا مبلغ کسری چک (به علاوه کارمزد رفع سوء اثر) را به حساب جاری خود واریز کنید. سپس وارد بخش «خدمات چک / رفع سوء اثر چک برگشتی» در اینترنتبانک یا موبایلبانک خود شوید، چک برگشتی مورد نظر را از لیست انتخاب کرده و گزینه تامین موجودی (مسدود کردن وجه) را بزنید. سیستم به صورت خودکار مبلغ را به نفع طلبکار مسدود کرده و کد رهگیری رفع سوء اثر در بانک مرکزی را به شما میدهد.
مدت زمان رفع سوء اثر چک برگشتی از بانک مرکزی چقدر است؟
مدت زمان پاک شدن سابقه چک برگشتی در سامانه یکپارچه بانک مرکزی، در حالت عادی بین ۲۴ تا ۷۲ ساعت کاری (۱ تا ۳ روز کاری) است.
طبق تبصره ۳ ماده ۵ مکرر قانون جدید صدور چک، شعبه بانک موظف است بلافاصله و در همان روز که مشتری مدارک را تحویل میدهد یا موجودی حساب را تامین میکند، اطلاعات رفع سوء اثر را در سیستم بانکی ثبت و به سرپرستی ارسال نماید. پس از ثبت در شعبه، بروزرسانی سامانه بانک مرکزی و سفید شدن وضعیت اعتباری صادرکننده چک، بسته به روش انتخابی شما، زمان متفاوتی میبرد:
- رفع سوء اثر با تامین موجودی یا تحویل لاشه چک (سریعترین حالت): اگر از طریق شارژ حساب جاری (مسدودی وجه) یا تحویل اصل لاشه چک به شعبه اقدام کنید، فرآیند به صورت سیستمی انجام شده و معمولاً ظرف ۲۴ تا ۴۸ ساعت کاری سابقه چک از بانک مرکزی پاک میشود.
- رفع سوء اثر با رضایتنامه محضری یا نامه قضایی: در این دو روش، چون اصالت سند محضری یا حکم دادگاه باید توسط دایره حقوقی و سرپرستی بانک بررسی و تایید شود، فرآیند کمی طولانیتر است و معمولاً بین ۳ تا ۷ روز کاری زمان میبرد.
- رفع سوء اثر در روزهای پنجشنبه و تعطیل: اگر درخواست خود را در روزهای پایانی هفته یا ایام تعطیل رسمی ثبت کنید، فرآیند تایید سرپرستی و بروزرسانی سامانه بانک مرکزی به اولین روز کاری بعد موکول خواهد شد.
چرا گاهی رفع سوء اثر چک بیش از یک هفته طول میکشد؟ (علت تاخیر) اگر بیش از ۷ روز کاری از اقدام شما گذشته اما هنوز در استعلامها چک برگشتی نمایش داده میشود، معمولاً به یکی از دو دلیل زیر است:
- عدم ارسال نهایی توسط متصدی شعبه: گاهی کارمند شعبه مدارک را تحویل میگیرد اما ثبت نهایی و ارسال الکترونیکی به سرپرستی را به روزهای بعد موکول میکند (حتماً هنگام تحویل مدارک، رسید چاپی ثبت در سامانه را از متصدی شعبه دریافت کنید).
- کسر نشدن کارمزد بانکی: برای اینکه سیستم بانک، اطلاعات رفع سوء اثر را به بانک مرکزی مخابره کند، باید کارمزد خدمات رفع سوء اثر (حدود ۱۶ هزار تومان) در حساب شما موجود باشد تا به صورت اتوماتیک کسر شود؛ گاهی به دلیل صفر بودن موجودی حساب، درخواست در وضعیت «معلق» باقی میماند.
استعلام رفع سوء چک برگشتی چگونه است؟
پس از ثبت درخواست رفع سوء اثر، باید استعلام بگیرید و از رفع سوء آن اطمینان حاصل کنید. اما چگونه؟
شما میتوانید با کمک اپلیکیشن ساد24 پیگیری رفع سوء چک خود را به آسانی انجام دهید.
برای این کار کافی است اپلیکیشن ساد24 را نصب کنید و از طریق خدمت استعلام رفع سوء اثر، تعداد چکهای رفع سوء را مشاهده کنید.
برای این کار فقط باید شناسه صیاد و کدملی دریافت کننده چک را داشته باشید.
توجه: چنانچه پس از یک هفته رفع سوء اثر چک انجام نشده بود، با سرپرستی یا پشتیبانی بانک تماس حاصل فرمایید.
زمان باز شدن حساب بعد از رفع سوء اثر چک چقدر است؟
مدت زمان رفع مسدودی و باز شدن حسابهای بانکی پس از رفع سوء اثر چک برگشتی، در حالت عادی بین ۲۴ تا ۷۲ ساعت کاری است؛ اما این زمان دقیقاً به این بستگی دارد که حساب شما توسط سامانه بانک مرکزی مسدود شده باشد یا با دستور مراجع قضایی و ثبتی.
به طور کلی، باز شدن حساب پس از رفع سوء اثر در یکی از ۳ حالت زیر انجام میشود:
- ۱. حساب مسدودشده در همان بانک صادرکننده چک (آنی تا ۲۴ ساعت): وقتی چکی برگشت میخورد، بانک صادرکننده بلافاصله معادل کسری مبلغ چک را در حساب جاری یا سایر حسابهای شما در همان بانک مسدود میکند. به محض اینکه از چک خود (با تحویل لاشه، رضایتنامه یا تامین موجودی) رفع سوء اثر کنید، مسدودی حساب شما در همان بانک بلافاصله یا حداکثر ظرف ۲۴ ساعت کاری به صورت سیستمی برداشته میشود.
- ۲. حسابهای مسدودشده در سایر بانکها به دستور بانک مرکزی (۲۴ تا ۷۲ ساعت کاری): طبق قانون جدید چک، پس از گذشت ۱۰ روز از برگشت خوردن چک، سامانه بانک مرکزی سایر حسابها و کارتهای بانکی صادرکننده را به میزان کسری چک مسدود میکند و محرومیتهای بانکی (مثل عدم افتتاح حساب جدید) را اعمال مینماید. پس از ثبت رفع سوء اثر، بین ۱ تا ۳ روز کاری (۲۴ تا ۷۲ ساعت) طول میکشد تا بانک مرکزی استعلام جدید را به سایر بانکها مخابره کرده و حسابهای شما به صورت خودکار باز شوند.
- ۳. حسابهای مسدودشده با حکم دادگاه یا اجرای ثبت (۳ تا ۷ روز کاری – نیازمند پیگیری): اگر دارنده چک علیه شما شکایت کرده باشد و حسابهایتان از طریق سامانه سیاق (به دستور دادگاه، اجرای احکام یا اجرای اسناد رسمی ثبت) توقیف شده باشد، صرفاً رفع سوء اثر چک در بانک باعث باز شدن خودکار حساب نمیشود! در این حالت، پس از تسویه بدهی یا جلب رضایت شاکی، باید «نامه رفع توقیف حساب» از مرجع قضایی یا ثبتی صادر شود تا حسابهای شما ظرف ۳ تا ۷ روز کاری بازگشایی شوند.
اگر بعد از ۷۲ ساعت حساب بانکی باز نشد، چه کنیم؟ گاهی اوقات با وجود پاک شدن سابقه چک برگشتی در سامانه صیاد و سفید شدن وضعیت اعتباری، حساب بانکی همچنان مسدود میماند. در این شرایط کافی است گواهی رفع سوء اثر چک (یا پیامک تایید بانک مرکزی) را به همراه کارت ملی به شعبه بانک مورد نظر ببرید تا متصدی شعبه، استعلام سیستمی را به صورت دستی بروزرسانی و مسدودی حساب را رفع کند.
هزینه و کارمزد رفع سوء اثر چک برگشتی چقدر است؟
علاوه بر مبلغی که باید برای تسویه اصل چک یا پر کردن کسری حساب جاری خود تامین کنید، ثبت درخواست رفع سوء اثر در شبکه بانکی دارای کارمزد مصوب و جداگانهای است. طبق آخرین تعرفه کارمزد خدمات بانکی ابلاغشده توسط بانک مرکزی، هزینههای مرتبط با برگشت خوردن و رفع سوء اثر چک در تمامی بانکهای کشور به شرح زیر است:
- کارمزد رفع سوء اثر از چک برگشتی: برای پاک کردن سابقه هر فقره چک برگشتی در سامانه بانک مرکزی، مبلغ ۱۶,۰۰۰ تومان (شامل کارمزد ثبت در شعبه و ارسال به سامانه چکاوک/صیاد) از حساب صادرکننده چک کسر میشود.
- کارمزد صدور گواهی عدم پرداخت (برگشت زدن چک): زمانی که چک به دلیل کسری موجودی برگشت میخورد و گواهی عدم پرداخت صادر میشود نیز مبلغ ۱۶,۰۰۰ تومان به عنوان کارمزد بانکی به بدهی حساب صاحب چک اضافه میگردد.
- هزینههای جانبی (در روش رضایتنامه محضری): اگر لاشه چک را در اختیار ندارید و میخواهید از طریق «رضایتنامه محضری» اقدام کنید، علاوه بر کارمزد ۱۶ هزار تومانی بانک، باید هزینه تنظیم اقرارنامه در دفتر اسناد رسمی (معمولاً بین ۱۵۰ تا ۲۵۰ هزار تومان بسته به تعرفه کانون سردفتران) را نیز در محضر پرداخت نمایید.
نکته بسیار مهم برای جلوگیری از توقف رفع سوء اثر: کسر کارمزد بانکی به صورت کاملاً سیستمی و خودکار از حساب جاری (یا حساب فعال شما در همان بانک) انجام میشود. بنابراین اگر از طریق تحویل لاشه چک، رضایتنامه محضری یا حتی تامین دقیقه به دقیقه مبلغ چک اقدام میکنید، حتماً مطمئن شوید که حداقل ۲۰ تا ۳۰ هزار تومان بیشتر از مبلغ چک در حساب شما موجودی آزاد وجود دارد؛ در غیر این صورت، به دلیل عدم امکان کسر کارمزد، درخواست رفع سوء اثر شما در سیستم بانک به حالت «معلق» درآمده و به بانک مرکزی ارسال نمیشود.
بیشتر بخوانید: توقیف اموال با چک برگشتی
قانون جدید رفع سوء اثر چک برگشتی (مهلت 10 روزه)
طبق ضوابط و قوانین جدید، مشتری که چک برگشتی دارد موظف است تا 10 روز از آن رفع سوء اثر نماید .
در غیر این صورت بانک پس از 10 روز، موظف است اطلاعات مربوط به عدم پرداخت چک را به تمام بانکها و موسسات اعلام نماید.
سوالات متداول
پس از گذشته 36 ماه چک برگشتی از سیستم بانکی به صورت خودکار رفع سوء اثر میشود.
بله؛ اگر قصد رفع سوء اثر از طریق «تامین موجودی و مسدود کردن وجه در حساب جاری» را داشته باشید، میتوانید بدون مراجعه به شعبه، وارد سامانه بام (اینترنتبانک یا همراهبانک ملی) شوید و از منوی خدمات چک، درخواست رفع سوء اثر چک برگشتی را به صورت آنلاین ثبت کنید. اما برای تحویل لاشه چک یا رضایتنامه محضری، مراجعه حضوری به شعبه الزامی است.
اگر مسدودی حساب به صورت سیستمی و از طرف بانک مرکزی باشد، بین ۲۴ تا ۷۲ ساعت کاری پس از ثبت رفع سوء اثر، حساب به صورت خودکار باز میشود. اما اگر حساب با حکم قضایی یا اجرای ثبت توقیف شده باشد، باز شدن آن منوط به صدور دستور رفع توقیف از سوی دادگاه یا اداره ثبت است که معمولاً ۳ تا ۷ روز کاری زمان میبرد.





